ဧပြီ ၁၉ – ၂၀၂၆
SN (VOM)
အပူဒဏ်ကြောင့် သတိလစ်ခြင်း (Heat Stroke) ဟာ နွေရာသီမှာ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေအတွက် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အရေးပေါ် အခြေအနေတခု ဖြစ်တယ်လို့ အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန် ဒေါက်တာကျော်မင်းထွန်းက ပြောပါတယ်။
လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်ဟာ ပြင်ပမှာရှိတဲ့ အပူချိန်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ နေထိုင်ရတာ ဖြစ်ပေမယ့် ပြင်ပ အပူချိန်က ရုတ်တရက်ကြီး မြင့်တက်လာတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က အဲဒီ တက်လာတဲ့ အပူချိန်နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ Heat Stroke ဖြစ်ရတယ်လို့ ဒေါက်တာကျော်မင်းထွန်းက ပြောပါတယ်။
“လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အပူချိန်တခုရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆို ပုံမှန် body temperature ၉၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ပေါ့နော်။ ၉၉ ဆို ပုံမှန်ဆိုရင်တောင် ဖျားတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ရုတ်တရက်ကြီး အပူချိန်မြင့်တက်သွားတယ်။ ၁၀၄ ၊ ၁၀၅ လောက် ဖြစ်သွားတဲ့အချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်က အပူချိန်ကို မထိန်းညှိနိုင်တော့ဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ Heat Stroke ရဲ့ အာရုံကြောပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာတွေ ပြလာတာပါ” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
Heat Stroke ဟာ ကလေး၊ လူကြီးမရွေး အရွယ်စုံမှာ ဖြစ်တတ်သလို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နဲ့ နို့တိုက်မိခင်တွေ၊ သွေးတိုး၊ နှလုံး၊ ဆီးချို၊ ကျောက်ကပ် စတဲ့ ရောဂါတွေလိုမျိုး ရောဂါအခံရှိသူတွေ၊ နာတာရှည်ရောဂါ ရှိတဲ့သူတွေမှာလည်း အဖြစ်များတတ်တာမို့ အထူး ဂရုစိုက်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ သိရပြီး ဖြစ်တဲ့အခါမှာလည်း အချိန်မီကုသတာမျိုး၊ လိုအပ်တဲ့ အကူအညီမျိုး မရဘူးဆိုပါက အသက် သေဆုံးနိုင်တဲ့အထိ ပြင်းထန်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ဒါအပြင် အဝလွန်တဲ့သူတွေ၊ အရက်အများကြီး သောက်သုံးထားတဲ့သူနဲ့ အေးတဲ့ ဒေသမှာ နေထိုင်ပြီး အခုမှ အပူပိုင်းဒေသမှာ ပြောင်းရွှေ့ အလုပ်လုပ်တဲ့သူတွေလည်း အပူဒဏ်ကြောင့် သတိလစ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတာကြောင့် အဲလိုလူတွေအနေနဲ့ ပိုပြီး ဂရုစိုက်ပေးသင့်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
အပူပြဿနာဆိုပါက အဆင့် သုံးဆင့်ရှိပြီး အပူကြောင့် ကြွက်တက်ခြင်း၊ အပူကြောင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း၊ အပူလျှပ်ခြင်းတို့ဖြစ်ကာ ဒီသုံးခုလုံးက အရေးပေါ် အခြေအနေဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။
“အပူချိန်များတဲ့ နေရာမှာ နေတယ် (ဒါမှမဟုတ်) နေပူထဲမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့သူဖြစ်တယ် ဆိုရင် ဒီအခြေအနေ သုံးခုအကြောင်းကို သိကို သိထားသင့်တယ်ပါတယ်။ ဒီအရေးပေါ်ပြဿနာတွေက စောစောသိပြီး စောစောကုနိုင်မယ်ဆိုရင် အသက်ရှင်နိုင်ခြေများပြီး အထူးသဖြင့် ကြွက်တက်တဲ့ အဆင့်၊ အားအင် ကုန်ခမ်းတဲ့အဆင့်မှာ သိမယ်ဆိုရင် အပူလျှပ်တဲ့အထိ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်တယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
Heat Stroke နဲ့ ပတ်သက်ပြီး စောစီးစွာ သိနိုင်မယ့် ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ ကြွက်သားတွေနာကျင်ပြီး ကြွက်တက်ခြင်း၊ အပူကြောင့် မူးဝေခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ရေဓာတ် ဆုံးရှုံးတဲ့အတွက် ချွေးထွက် အရမ်းများလာခြင်း၊ အပူချိန်တွေ အရမ်းတက်ကာ ခန္ဓာကိုယ်က အသားအရေတွေပူပြီး ခြောက်ကပ်လာခြင်းတို့ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Heat Stroke ဖြစ်ပါက ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို သွားတာဟာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေမယ့် ရုတ်တရက်ဖြစ်တဲ့ အခြေအနေမှာဆိုရင်တော့ အရေးပေါ် ရှေးဦးသူနာ ပြုစုနည်းတွေနဲ့ သက်သာအောင် ပြုလုပ်ပေးရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ပန်ကာ (ဒါမှမဟုတ်) လေအေးပေးစက်ရှိတဲ့ နေရာ၊ အရိပ်ရှိတဲ့ နေရာကို လူနာကိုအရင်ပို့ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို လှဲလျက် အနေအထားနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်၊ မျက်နှာပေါ်ကို ရေအေးအေး ဖြန်းပေးရမှာဖြစ်ကာ လူနာ သတိမလစ်ဘူးဆိုရင်တော့ ရေ (ဒါမှမဟုတ်) ဓာတ်ဆားများများ တိုက်ပေးရမှာဖြစ်ပြီး အဝတ်အစားတွေ အကုန်ချွတ်ကာ အပူကျအောင် ချိုင်း၊ ပေါင်ခြံ (ဒါမှမဟုတ်) လည်ပင်းနားတဝိုက်ကို အဓိကထားကာ ရေပတ်တိုက်ပေးရမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
သတိလစ်တဲ့၊ တက်တဲ့အဆင့်အထိ မရောက်ခင် ဒီအဆင့်တွေကို သေချာလုပ်ပေးမယ် ဆိုပါက အမြန် သက်သာလာနိုင်ပေမယ့် အပူချိန်က တက်ပြီးရင်း ထိုးတက်လာကာ ချွေးတွေ အဆမတန် ထွက်လာပြီဆိုရင်တော့ နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို အချိန်မီ ပို့ပေးဖို့ လိုအပ်ပြီး ဘယ်လိုအခြေအနေမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို ရတဲ့နည်းနဲ့သွားတာက အကောင်းဆုံး ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
Heat Stroke လူနာကို ပြုစုတဲ့အခါ သီးစုံဓာတ်ဆား မတိုက်သင့်ဘူးလို့ သိရပြီး အရေးကြီးဆုံးက Heat Stroke လက္ခဏာတွေ့တာနဲ့ မိနစ် ၃၀ အတွင်း အပူချိန်ကျအောင် ချနိုင်မှသာ အဆင်ပြေနိုင်မှာဖြစ်ကာ အချိန်ကြာလေ အသက်အန္တရာယ်ရှိလေဖြစ်တာကြောင့် သတိပြုဆင်ခြင်သင့်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက အသိပေး တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
Photo – CJ
